زمين لغزش، حركت توده اي مواد دامنه اي توسط نيروي ثقل و ديگر نيروها و فرايندهاي تحريك كننده آن است.

در اين فرايند عوامل گوناگوني مانند شرايط توپوگرافي، ليتولوژي، كليماتولوژي، هيدرولوژي، زمين ساختي، شوك لرزه اي و فعاليت عمراني انسانها در دامنه هاي سنگي و خاكي موثر بوده و ممكن است به راههاي مختلفي با تاثير بر يكديگر موجب تشديد ناپايداري گردند. يكي از عوامل مديريت زمين لغطشها، پهنه بندي خطر زمين لغزش مي باشد كه در آن يك محدوده مانند حوزه آبخيز به واحدهاي نسبتاً همگن و براساس درجه خطر ناپايداري وقوع زمين لغزش تقسيم مي گردد. در اين مطالعه خطر وقوع زمين لغزش در زيرحوزه كمان دره از حوزه آبخيز رودخانه رودبار-قشلاق در شرق استان گلستان به روش حائري- سميعي پهنه بندي شد. شرايط ليتولوژي، وجود گسل طولي در زيرحوزه و وجود عامل راه و رودخانه و خطر زمين لرزه زياد در منطقه باعث گرديد كه زيرحوزه كمان دره در بعضي مكانها آسيب پذيري بالايي نسبت به زمين لغزش داشته باشد. در نقشه پهنه بندي حاصل به روش حائري – سميعي و با استفاده از شبكه هاي سلوي 1*1 سانتي متر و با مقياس 1:25000 مساحتي حدود 4/59% از زيرحوزه در كلاس خطر كم قرار مي گيرد. نتايج نشان داد كه در اين زيرحوزه كلاس خطر بسيار زياد و فوق العاده زياد با توجه به روش حائري سميعي ديده نمي شود.

كلمات كليدي: پهنه بندي خطر زمين لغزش، روش حائري- سميعي، استان گلستان

  [1]  احمدي ، حسن. 1382 ؛ ژئومرفولوژي كاربردي ( فرسايش آبي) ، انتشارات دانشگاه تهران  . 1378

   [2] اونق ، مجيد ؛  حركتهاي توده اي زمين ، جزوه درسي ، دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان . 1382

[3]حائري ، سيد محسن و ا.ح ، سميعي ؛ روش جديد پهنه بندي مناطق شيبدار در برابر خطر لغزش زمين با تكيه بر بررسي هاي پهنه بندي استان مازندران . فصلنامه علمي - پژوهشي علوم زمين ، شماره 24-23 . 1376

[4]زکی زاده، حمیدرضا، 1373. بررسی عوامل موثر در حرکتهای توده ای حوزه آبخیز ولشت و نحوه پیشگیری و کنترل آن. پایان نامه کارشناسی ارشد. آبخیزداری. دانشکده منابع طبیعی. دانشگاه تهران.

[5]طبري فرد ، نيما ؛  بررسي كارايي پهنه بندي خطر زمين لغزش به روش حائري – سميعي در حوزه آبخيز صفي آباد استان گلستان . پروژه مطالعاتي ، دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان . 1382

[6]     فیض نیا ، سادات. ح، احمدی. م، حسن زاده نفوتی؛پهنه بندی خطر زمین لغزش حوزه ابخیز شلمانرود در استان گیلان. مجله  منابع طبیعی ایران. جلد54.شماره3. 1380

 [7]     فیض نیا، سادات و ع، کلارستاقی و ح، احمدی و م، صفایی؛.ررسی عوامل موثر در وقوع زمین لغزش ها و پهنه بندی خطر   زمین لغزش_ مطالعه موردی حوزه آبخیز شیرین رود_ سد تجن. مجله منابع طبیعی ایران. جلد 57. شماره 1. 1383

[8]    معتمد ، احمد؛ زمين شناسي عمومي ، انتشارات دانشگاه تهران . 1379

 [9]Avanzi.G.D,R.Giannecchini,&A.Puccinelli,2000.Geologic and Geomorphic Factor of the Land Slides Triggered in Cardoso T.Basin( Tuscany, Italy ) by the 19th June, 1996 Intense Rainstorm, Proceeding of the 8th International Symposium on Landslides, vol. 1, pp. 381-386.

[10]Oneill.M.P & J.J.Mc Doneill,1996,Effect of Soil Moisture Dynamics on Slope Failure at Hyrum Reservoir, Utah, Earth Surface Processes and Landforms, vol.20, pp.243-253.

[11].Pachauri.A.k& M.Pant,1992, Landslide Hazard Mapping Based on Geological Attributes, Engineering Geology, vol.32,pp.81-100

 آتنا كبير دانشجوي دكتري آبخيزداري دانشگاه علوم و تحقيقات تهران

مهروز نورعلي قاضي محله دانش آموخته كارشناسي ارشد گروه آبخيزداري دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان

مجيد اونق عضو هيئت علمي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان

يلدا همت زاده كارشناس ارشد مرتعداري اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري گلستان

****لازم به ذكر است مقاله فوق در سومين كنفرانس روز جهاني محيط زيست، دانشگاه تهران، 18 و 19 خرداد 1388 پذيرفته شده است.