روانگرايي خاك بعنوان يك خطر طبيعي، باعث ناپايداري زمين و ايجاد خسارت مي شود. سه عامل خاك نرم و ريزدانه( S )، نوسان سطح آب زيرزميني( W ) و شتاب افقي زمين لرزه( M )باعث روانگرايي خاك مي شوند. پهنه بندي خطر روانگرايي به فرايند تقسيم بندي يك محدوده به مناطق همگن براساس درجه خطر ناپايداري وقوع روانگرايي اطلاق مي شود. در اين مطالعه با استفاده از قابليت نرم افزار GIS و براساس مدل 2 پارامتريSW اقدام به تهيه نقشه پهنه بندي خطر روانگرايي خاك در محدوده اي از شمال رودخانه گرگانرود واقع در استان گلستان شد. ابتدا نقشه بافت خاك و رسوب به يك نقشه پارامتر تبديل شد. با توجه به نقشه عمق آبهاي زيرزميني و با استفاده از درون يابي در محيط GIS نقشه سطح آب زيرزميني تهيه شد. با توجه به آناليز همپوشاني نقشه پهنه بندي پتانسيل خطر روانگرايي خاك تهيه شد. نتايج نشان داد كه 14/57% حوزه در كلاس خطر متوسط و 86/42% منطقه در كلاس بدون خطر قرار مي گيرد. روستاهاي آلتين تخماق؛،قلعه جيق بالا، بصيرآباد و ناردليدر معرض خطر روانگرايي متوسط قرار دارند كه مي بايست اقدامات مديريتي انجام شود.

كلمات كليدي: روانگرايي خاك، پهنه بندي خطر روانگرايي، GIS ، بافت خاك، عمق آب زيرزميني، رودخانه گرگانرود

1- اونق، مجید.1382. حرکت های توده ای زمین. جزوه درسی کارشناسی ارشد. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

2- بی نام. 1380.  آمار مربوط به چاههای مشاهده ای منطقه گرگان و دشت. اداره امور آب استان گلستان.

3- بی نام. 1375. نقشه های بافت خاک و رسوب منطقه گرگان. اداره جهاد کشاورزی استان گلستان. 

4- گیلانی، حسام الدین.1381. بررسی پتانسیل روانگرایی نواحی ساحلی بوشهر و تهیه نقشه پهنه بندی. عمران. دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

5- یخکشی، ابراهیم. 1381 . مدیریت منابع آب زیرزمینی. جزوه درسی کارشناسی ارشد. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

6- Hitchcock, C.S and W.R.Lettis. 1999. Liquefaction Hazard Mapping Ventura County, California. U.S.Geological Survey National Hazard Reduction Program.

7- Ishihara,K.and S.Yasuda.1991. Microzonation for Liquefaction Potential during Earthquakes in Japan, Proc. Of the 4^th International  Conference on Seismic Zonation.vol 1: 703-724.

8- Kelson, K.I and C.S.Hitchcock.1998. Liquefaction Hazard Zonation Mapping. The Second Annual Workshop for the Middle Rio Grande Basin.

9- TC4,ISSMGE.1999.Manual for Zonation on Seismic Geotechnical Hazards( Revised Version ). The Japanese Geotechnical Society.

 مهروز نورعلي قاضي محله دانش آموخته كارشناسي ارشد گروه آبخيزداري دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان

 آتنا كبير دانشجوي دكتري آبخيزداري دانشگاه علوم و تحقيقات تهران

 مجيد اونق عضو هيئت علمي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان

يلدا همت زاده كارشناس ارشد مرتعداري اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري گلستان

****لازم به ذكر است مقاله فوق در سومين كنفرانس روز جهاني محيط زيست، دانشگاه تهران، 18 و 19 خرداد 1388 پذيرفته شده است.