بر اساس آمار و اطلاعات موجود سالانه بالغ بر يك ميليارد مترمكعب از منابع زير زميني دشت مشهد برداشت مي گردد كه اين ميزان معادل با 4/3 برابر ميزان ورودي به آبخوان مي باشد و دشت مشهد با 125ميليون مترمكعب كسري مخزن مواجه مي باشد.استفاده بيش از اندازه منابع آب زيرزميني دشت مشهد موجب شده که طي 18 سال گذشته 35 متر از لايه هاي اشباع آبخوان خشک گرديده و دشت مشهد با چالش جدي مواجه گردد و بر اساس اطلاعات از سطح آب زيرزميني در بازه زماني سالهاي 1363 تا 1377 و استفاده از نقشه هاي هم افت در بازه زماني سالهاي 1374 تا 1384 ، بيشترين مقدار افت سطح آب زيرزميني مربوط به منطقه توس واقع در شمال غرب مشهد 22 متر گزارش شده است . جهت ارائه راهکار اجرايي ، به نظر مي رسد که راهکارهاي قبلي مشکل چنداني را در دشت مشهد حل نخواهند کرد و بايستي از تکنيکهاي جديد مديريت منابع آب استفاده کرد . يکي از شاخصترين اين تکنيکها براي مقابله با کم آبي و کاهش بحران آب ، تهيه و اجراي اقدامات آبخيزداري مي باشد. اين اقدامات در راستاي حفاظت از منابع آب ، خاک و پوشش گياهي در عرصه هاي منابع طبيعي و با نگرش جامع و سيستمي با رويکرد مشارکت مردم انجام خواهند گرديد. اقدامات آبخيزداري شامل عمليات سازه اي ، بيولوژيکي ، بيومکانيکي واقدامات مديريتي است، كه توسط مجامع تحقيقاتي و پژوهشي مورد ارزيابي قرارگرفته و اثرات آن در تغذيه منابع آب زيرزميني بالاخص در منابع آب زيرزميني مناطق کوهستاني (چشمه ، قنات) و کانونهاي جمعيت روستايي مورد تاييد قرار گرفته است . علاوه بر آن اجراي عمليات آبخيزداري باعث مي گردد ، هرزآبهاي ناشي از نزولات جوي ، قبل از پيوستن به يکديگر و تبديل به سيلاب و ايجاد خسارت ، در همان محل خودکنترل و مورد استفاده بهره برداران قرار گيرد. همچنين با توجه به اينکه اين اقدامات در مناطق کوهستاني اجرامي گردند سهم نفوذ آب در اين مناطق به دليل تبخير کمتر از مناطق پايين دست بيشتر مي باشد. كليدواژهها : حوزه آبخيز، اقدامات آبخيزداري ، بحران آْب ، دشت مشهد ، رودخانه كشف رود.
[1] گزارش نهايي طرح تحقيقاتي حوزه هاي ششگانه استان –مرکز تحقيقات منابع طبيعي استان خراسان رضوي [2] سامانه اطلاعات و مديريت منابع آب محدوده مطالعاتي مشهد در محيط G.I.S – شرکت سهامي آب منطقه اي خراسان رضوي – مشاور مهندس اکبري – مرداد 81 [3] منابع و مسائل آب استان خراسان – دكترسعدالله ولايتي – مهندس توسلي [4] بيلان آبي دشت نمونه مشهد – شرکت سهامي آب منطقه اي خراسان رضوي [5] خلاصه گزارش آبخيزداري دشت مشهد – مديريت آبخيزداري طبيعي استان خراسان رضوي [6] سيماي آبخيزداري شهرستان مشهد سال 1384 - مديريت آبخيزداري طبيعي استان خراسان رضوي
 پیوند منابع
محمود اعظمي راد كارشناس ارشد آبخيزداري
|
