انواع فرآورده هاي جنگلي و مرتعي :
انواع محصولات ياد شده بر حسب ارزش و اهميت نوع محصول ، ميزان علاقه و وابستگي روستائيان و عشاير به استفاده از آنها ، درجه حساسيت گياه به شيوه يا روش متداول بهره برداري و تاثيرات ناشي از آن بر بقاء و تجديد حيات رويشگاه به :
1- فرآوردههاي مجاز به بهره برداري .
2- فرآوردههاي مجاز مشروط كه بهره برداري از آنها صرفا در قالب طرحهاي بهره برداري و انعقاد قرارداد با ادارات منابع طبيعي مجاز ميباشد .
3- فرآوردههاي جنگلي و مرتعي غير مجاز به بهره برداري.
فرآورده هاي مجاز به بهره برداري
بهره برداري اقلام ذيل به لحاظ پراكنش و تجديد حيات طبيعي گياهان مولد و به جهت حمايت از توليد و صادر كنندگان نياز به مجوز بهره برداري نداشته و بهره مالكانه به آن تعلق نميگيرد، مانند: نسترن وحشي -گل گاو زبان - گل بومادران - گل ختمي- گل پنيرك (خبازي) - گل تاجريزي -گل پر - گل تاج خروس وحشي - گل بنفشه - گل حلوا – گل ساعتي – گل كاسني – گل نيلوفر – گل گندم – گل ريواس – گل جعفري – گل پونك – گل بالنگو – قدومه شيرازي – اسفرزه – ترنجبين – شيرخشت – برگ بو – بارهنگ - مريم گلي - گلرنگ - گال بنه - ميوه زرشك - بابونه - اسطوخدوس – اسپند – خاكشير – ريواس وحشي - برگ اكاليپتوس و ...
بهره برداري از محصولات در قالب طرحهاي بهرهبرداري و انعقاد قرارداد :
به منظور حفظ و حمايت و احياء پايههاي مادري مولد محصولاتغير چوبي كه جنبه صادراتي دارند هر گونه بهره برداري و برداشت به دليل اكوسيستم خاص و حساس رويشگاهي آنها ميبايست تحت نظارت انجام پذيرد تا ضمن جلوگيري از انقراض آنها، بتوان از ميزان رويش سالانه آنها بهره برداري مستمر نمود. اين اقلام عبارتند از:
درمنه - علف گاو زبان - گل نرگس - برگ كنار- برگ مورد - زيره سياه - اشنيان (شغار) ريشه سريش - پسته جنگلي - ميوه ناخنك - آويشن - موسير - قره قات - گز علفي - تركه ارغوان - آنغوزه تلخ و شيرين - كتيرا - وشاء (كندل) - ميوه بنه - بادام جنگلي (بادامشك)- باريجه- گردو و فندق جنگلي و سقز- كرفس وحشي.
تبصره:
1- بهره برداري از اقلام فوق الزاما ميبايست در قالب طرح مدون و انعقاد قرارداد صورت گيرد .
2- بهره مالكانه محصولات فوق به ميزان برآورد شده در كتابچه طرح مربوطه خواهد بود.
3- انجام تعهدات احيائي جزء لاينفك طرحها خواهدبود ( صدور گواهي حمل منوط به انجام تعهدات احيائي است )
فرآوردههاي جنگلي و مرتعي غير مجاز به بهره برداري و ممنوع الصدور :
بعلت شرايط خاص رويشگاهي و اكوسيستم بسيار شكننده و حساس و به لحاظ شرايط خاص حاكم بر تجديد حيات طبيعي اين گياهان، بهره برداري از اقلام ذيل سبب انقراض منبع توليد و از هم گسيختگي تعادل اكولوژيكي گياهي جانوري و محيط خواهد شد بنابراين بهره برداري از آنان ممنوع ميباشد. اين فرآوردهها عبارتند از:
ريزوم ثعلب - پياز و گل سرنگون - پياز نرگس - ريشه ختمي - ريشه كاسني - چوب و ريشه ريوند چيني (ريواس وحشي) ريشه چوبك - ريشه روناس (برداشت از مراتع ) پوست درخت محلب - سنبل الطيب - هميشك - مهرخوش - چله داغي - سورنجان - ريشه خاص - كوله خاص - ريشه زنبق - ريشه شيرين بيان - (برداشت از مراتع) – ريشه كوكب.
بدين سان: مديريت پايدار در عرصههاي منابع طبيعي تجديد شونده (جنگلها و مراتع ) مستلزم مشاركت فعال تمامي بهره برداران ميباشد تا ضمن حفظ گونههاي گياهي مولد شاهد بهره برداري صحيح و اصولي در عرصههاي جنگلي و مرتعي باشيم .
